تجربة المستخدم

تجربة المستخدم – إزاى بتشتغل يا حج ؟ – ج1

   -   1844

السلام عليكم , إن شاء الله تكونوا بخير 😚 ..

الموضوع بسيط جدا , فى مجموعه من البوستات عازمك على رحله فى كل اللى بعمله فى مراحلى شغلى و طريقتى الشخصية “اللى هى عباره عن ميكس غير معقد و بسيط فشخ من كل اللى اتعلمته فى مجال ال UX/UI ك بدايه” و قدام هيكون فى كام حاجه زى كده لل Front-End ..

قبل ما تبدأ الرحله , خليك فاهم إنى بحاول ابسط قد ما اقدر , لان الموضوع فعلا بسيط و ممتع , اه معلومات كتيره , بس فى كتير اوى افكار بديهة , فى حجات ممكن مقولهاش فى مكانها و اقولها بعدين , فى افكار هناقشها فى وقت ما , ممكن تكون شايف انى الاصح انى اناقشها فى وقت ما قبله او بعده , لكن اللى اسف يمكن بس شايف انها هتبقى اسهل عليك , اللى يخصنى .. إنك لما تقرأ الاجزاء بالكامل , تكون على درايه كامله على الاقل ب 90% من ال UX و البروسيس بتعريفاته كمان بكل الحجات المعقده اللى بتتقال , و تبقى شايف الموضوع سهل وبسيط 🤓 ..

 

فيه شغل !؟

صباح الخير صباح النور , فى مشروع 😚 ..

انت فى اللحظه دى مجرد مستمع , اشترى متبيعش .. اسمع إلى ابعد الحدود لمده لا تتعدى ال 15 دقيقه من كلام العميل , دا هيكون مفيد لكذا سبب لازم تحاول تستخلصهم فى الوقت دا علشان لا تضيع وقتك ولا وقته :

  1. البروجيكت جديد ولا مستهلك ..
  2. صاحب المشروع فاهم ولا هيتعبك ..
  3. صاحب المشروع متدخل ؟؟ راسم قصه المشروع لحد فين ؟ “جرب تسأله فى حاجه او تقترح اقتراح او تقارن منتجه بشئ تانى , رده هيوضح كتير جدا من النقطه دى لانها مهمه” ..
  4. الوقت الكافى , و البدجيت الكافيه “احسبهم فى دماغك دول دلوقتى ..
  5. لازم تعمل خطه عمل للمشروع , و خطط فرعية لكل خطوه.

اسأل سؤال مباشر. حضرتك فى تمويل للمشروع ؟ البدجت بتاعته واصله لحد فين 😎 ..

السؤال دا موش لانك مادى – لو إن الشغل دا للماده برده ! – بس علشان تعرف انت قادر تصرف قد ايه على المشروع دا فى اى دراسه انت عاوز تعملها قدام ..

من خلال الكلام الجميل اللى فوق دا , و بعد مثلا نص ساعه كمان , ممكن توصلوا لاتفاق مبدئ على الاسعار و على مده العمل ..

لحد كده حلو , اقفل معاه , و احذف رقمه 😜

بهرج .. اول ما خلصت المكالمه , تكون اخدت الايميل بتاعه لو موش معاك , بعدين زى الشاطر , تعمل ال road map للبروجيكت بالكامل بال stages بتاعتك و كل دفعة ماديه هتدفع و امتى .. خد وقتك علشان تأخير واحد فى الوقت , كفيل بإنه يدخلك فى متاهة فى باقى الشغل اللى معاك ..

حاول تتهرب من حته “انت نفسك يخلص فى قد كده” و خليك واقعى .. و ادى توقيتات مريحه .. مريحه فشخ .. متضمنش ايه اللى يحصل ..

هنا فى كام نقطه .. حاول تعرف عنهم كويس موش لازم حفظ , بس تفهم :

اقرا شويه عن ال Agile .. و ابدء طبقها على شغلك و البروسيس اللى فيه .. الموضوه هيفرق اوى معاك.

وانت بتبعت الايميل او الاتفاقيه للعمل . ياريت لو تقدر تضيف شرطين بساط جدا :

  1. فى حالة الاختلاف على اى نقاط فى التصميم و التنسيق للعمل. لا تؤخذ رغبة العميل او المصمم فى الحسبان. لكن ما يتم تطبيقه هو الاصح من الناحيه العلمية طبق قوانين و امثله تجارب المستخدم و واجهات الاستخدام.
  2. حالة التعديل على التصميم بأى شكل فيما بعد دون موافقه موثقه من المصمم. يحق للاخير نشر الملفات المفتوحه بشكل مجانى.

موش محتاجه شرح ليه الشرطين دول .. ندخل بقى فى ان خلاص كل حاجه من اللى فاتت تمام .. و هنبدأ شغل على المشروع …

المواد الاساسية – Core Resources

اسمع .. اشترى .. على قد ما تقدر. فى المرحله دى احنا خلاص بقى بدأنا المشروع الفعلى , محتاجين اى معلومات عن المشروع , بس علشان نكون منسقين , و منبقاش بنهرى و بس فى جمع المعلومات .. لازم نجمعها بطريقه منظمه + اننا نبقى فاهمين احنا بنحاول نجاوب او نوصل لايه بالظبط ..

هنا إنت اللى بتعمله محتاج خطه عمل فرعية , بإعتبار ان ال Core Resources فى تجميعها لوحدها خطوه. دا لينك فيه فايل من ليندا , يعتبر تمبلت للدراسات بشكل عام , خطواتها و اهدافها و معلومات عنها. بالإضافة لنتائج الخطوه دى .. طبعا بتعدل , تضيف , تحذف منه على حسب كل خطوه.

الاول , انت هنا بتحاول تجمع الداتا ليه ؟

ببساطه , علشان هعمل IA – Personas – Voice & Tone – WorkFlow with Tasks , و لو احتجت حاجه تانيه ممكن اعملها , لكن دا الاساس اللى بيه بكون قادر انى اشتغل فى اى بروجيكت ..

الكلام اللى فوق عارف انه يبان تقيل كده و هوب بدأنا نتكلم انجليش .. مبدئيا .. اللى فوق دا تبسيط التبسيط .. و مبدئيا برده , والله الموضوع ما هو كيميا ولا الجو الغريب اللى بتشوفه دا , لو غاويين نعقدها “على الفاضى” و بكلمه بكل ثقه فى الكلمه و بكل معانى كلمه “فاضى” ممكن اقولك احنا بنعمل الليست بتاعه المصطلحات دى كلها , بل و اكتر : تقدر تشوف بعض من مصطلحات تجربه المستخدم من هنا ..

بس الوضع ابسط , انا بجمع معلومات علشان اعمل Personas ك مثال ..

عارف البرسوناز دى عباره عن صوره لشخص ما على الكوكب .. و هديه اسم .. و هجيب كام صفه عنه تفيدنى لفهمه المشروع  و سنه , و اهدافه الرئيسية لاستخدام المشروع , و هقسم الاهداف دى لاهداف قريبه و اهداف على المدى البعيد .. دا كل اللى هعمله تقريبا .. و دا هيبقى من داتا موجوده بالفعل ..

هل تعلم ان اللى قولت انى هعمله فى الكام سطر اللى فوق لو حبيت اكتبهولك بطريقه معقده هقعد اقريك مصطلحات لمده اكتر من ساعه ؟؟

عارف انى لما اجى بعد كده اشتغل على سكتش ولا حتى اعمل صوره بشكل المشروع المبدئى سواء موقع او تطبيق او حتى رغيف حواوشى , و احب اتأكد انه شغلى صح , هجيب واحد يكون فيه المواصفات دى مثلا و اطبع الصوره ليه “اه مفيش مشكله انى اطبع الصوره والله” و اخليه يشرحلى اللى شايفه و ازاى يستخدم “بحبه اسئلة مباشره مثلا” و بناء عليه اتناقش و اسمع منه قد ما اقدر و فى الاخر اعمل ابديت و اريفيوا تانى و هكذا معاه و مع 5 اشخاص و اركز على الاكشنز الرئيسيه على الاقل تكون واضحه و الباقى يجى فى السكه و ابقى كده اشتغلت صح فى جزء مهم جدا فى المشروع.

عارف ان الكام سطر اللى فوق دول مستعد اكتب عنهم كتاب موش مقاله ؟؟

الموضوع بسيط جدا .. لو اتشاف بالعكس , بمعنى .. انك تشوف البروسيس من ورا لقدام .. من التنفيذ الفعلى , و بعدين تشوف المصطلحات اللى ورا التنفيذ دا ايه .. دى الطريقه الصح لو بتحاول تفهم اى حد انت بتعمل ايه بالظبط , دى الطريقه الصح لو انت فاهم الموضوع اصلا صح.

art-of-freelancing

ازاى تجمع الداتا دي ؟

فى نقط بسيطه هتعمل بيها check-list هتجميع بيها الداتا. بس خلى بالك , انا من النوع اللى بيحب يجمع داتا كتيره , حتى لو موش مفيده دلوقتى , ممكن فى قرارات كتير قدام فى التصميم تكون بالنسبه ليا مفيده. الداتا لما بتتجمع صح بتختصر عليك فشل كبير جدا ..

  1. ملفات و سكربت المشروع. نموذج العمل التجارى , و دارسه الجدوى إن وجدت.
  2. مقابلات مع ال StockHolder فى المشروع.
  3. مقابلات مع موظفين المكان. العاملين فيه. او المتطوعين فيه.
  4. مقابلات مدفوعه او مجانيه مع العملاء للمشروع او الجمهور المستهدف.
  5. دراسه المنافسين محليا , دوليا.
  6. إحصائيات المشروع الحالى “إذا كان موجود”.

فكرة كده على الماشى حاول تبص عليها , علشان هتفيدك فى اللى جاى فى الغالب هى “80/20 Pareto principle in ux design” بعتذر لإنى كنت كاتب مقال عنها فى البلوج القديمه , بس دى حبه مقالات ممكن تفيدك فى فهمها :

طيب , ممكن نبدأ نتكلم عن كل نقطه لوحدها من النقط اللى فوق :

 

عن طريق الملفات :

اى ملف خاص بالمشروع هيكون مفيد. مفيد موقع خدمى مثلا اتعمل من الهوا من غير ما يكون فى سكريبت ليه. مفيش شركه ملهاش ملف تعريفى خاص بيها ! مفيش بروجيكت ملهوش نموذج عمل تجارى , ولا دراسه جدوى .. بس لو نفترض ان الاتنين “نموذج العمل التجارى” و “دراسة الجدوى” موش موجودين .. يبقى على الاقل تقدر تستخدم الصوره الجايه , فى مقابلاتك مع ال stock-holders بحيث إنك تكون نموذج العمل التجارى لانه هيفيدك جدا جدا جدا فى فهمك لفكره المشروع بالكامل , الفكره الكليه للبيزنس موش مجرد صفحات و اكسبرينس وخلاص.

نموذج العمل التجارى – صورة.

تقدر برده إذا عندك وقت , تطلع على الكتابه دا حتى لو سريعا , هيفيدك بشكل عام كتاب إبتكار نموذج العمل التجارى.

المقابلات مع ال StockHolders :

الاول , مين دول ؟ دول الاشخاص اصحاب القرار ..داخل اى مؤسسه او كيان. الاشخاص اصحاب البيزنس , المديرين التنفيذيين , مديرى الاقسام , دول هتقدر من خلال كلامك معاهم تفهم كويس اوى طبيعه العمل , والهدف منه , التارجت , المنافسين , القيم و المبادئ , الرسالة اللى حابين يوصولها او بيحاولوا يوصلوها , معنى البراند و المغزى من وراه , فلسفتهم الخاصه فى ترك اثر نفسى على العملاء .. دى كلها حجات موش هتعرفها بشكل مختصر , كلام بسيط , تعبيرات واضحه إلا من دول ..

لكن فى حاجه بسيطه خلى بالك منها :

رغم انهم المسؤلين عن كل شئ , إلا انه فى بعض الاوقات , بتلاقى ال Stock-holders ميعرفوش فعليا اللى بيحصل على ارض الواقع من مشاكل و بلاوى بتقابل العملاء , بين احساس العملاء “الكلى” بالمنتج او العلامة التجاريه او الخدمه .. دا هتعرفه من خلال مقابلات الموظفين فى المكان. و هنا ياريت تدور على اكتر ناس بتتعامل مع الجمهور. دا هيكون مفيد جدا جدا.

 

مقابلات فريق العمل :

هنا انت بتتعامل مع الاشخاص الحقيقين اللى بيقدموا الخدمه. الادرى بطريقه العمل , و البروسيس و مشاكل المشروع و عملائه , لانهم الاكثر احتكاكا بيهم. حاول فى المقابله تركز جدا على انك تجمع اكبر قدر ممكن من المواقف اللى حصلت قبل كده مثلا مع خدمه العملاء و الدعم الفنى. حاول تفهم مثلا فريق المبيعات بيركز علي ايه او ايه اللى بيقدر بيه يبيع المنتج للعملاء .. حاول تاخد تجربه كل موظف بشكل كبير جدا.

 

مقابلات العملاء :

مقابلات العملاء فى العادى بتكون إما من خلال ان المؤسسه نفسها صاحبه المشروع بتعمل دعوه لبعض العملاء “شريحه ما عشوائية كانت او بإختيارك” و فى المقابل بتديها هدايا او خدمات او خصومات مثلا , او انها بتبقى  عن طريق اختيار اشخاص من العملاء لمشاريع منافسه او  المستهدفين بمقابل برده.

الموضوع هنا بيحكمه الميزانية الخاصه بالمشروع , ممكن تخرج الجزء دا من اتعابك على التصميم و يكون على الشركه و ممكن ميتوجدش اصلا و فى الحاله دى حاول تشوف بقى دايره معارفك و تستفيد منهم فى الموضوع دا.

بشكل عام هنا , انت بتتعامل مع الشخص اللى بتستهدفه. هيهمك جدا تعرف هو بيبص للبراند بشكل ايه , مستنى ايه , بيستخدم الشئ دا ليه , ايه مشاكله و تجاربه مع المنافسين , خليه يحكى كتير حجات مفيده , دا بالنسبه ليك كنز فعليا.

 

بشكل عام فى المقابلات, حاول تكون مستمع. اشترى , لان كل حاجه هتتقال هتحتاجها. موش معنى كده انك تسيب اللقاء يتسم بالعشوائية, ابدا. بس إذا اللى قدامك بيتكلم , متقاطعهوش . اكتب فى ورقه على جمب اسألتك و هو بيتكلم و استفساراتك عن كلامه , واسأل بعد ما يخلص تماما.

الاهم برده. حضر اسئلة قبل المقابلة بشكل كافى , خليك واضح فى اسئلتك , بعيد عن الاسئله اللى ممكن تتفهم بمعنى و اخر, ركز على المعلومات اللى محتاج تعرفها تماما فى المرحله دى زى :

  • الهدف
  • الرؤيه
  • العملاء
  • مشاكل العملاء
  • طريقه و مراحل العمل
  • مشاكل مراحل العمل
  • إمتى البيزنس يتقفل او يفشل تماما
  • إمتى البيزنس ينجح تماما
  • الميزة اللى هيضيفها شغلك
  • البراند فى نظر العملاء
  • البراند زى ما المفروض يكون فى نظر العملاء
  • الخ …

هنا ملف , موش هتستخدمه كله فى المرحله دى , بس على الاقل هتستخدم جزء كبير منه فوق هتحدد فيه ال Stockholders و اسئلة خاصه بيهم و بأهداف المشروع .. الملف دا هتستخدم باقيه فى باقى البروسيس ..

تقدر من خلال بحث بسيط تلاقى أمثلة على الاسئلة , طرق إداره المقابلات , و خطوات لازم تحسبها .. زى المقالات :

و تقدر من خلال بحثك عن امثلة تانيه تجمع مجموعه كبيره من الاسئلة مناسبه لظروف كل مشروع + إنك تكون عارف كويس اوى ايه اللى المفروض تعمل حسابه خلال اللقاءات دى.

27a9ee0

دراسة المنافسين :

المفضل بالنسبه ليا .. خلى عندك يقين إن فى كل مره انت بتحاول تصنع فيها العجله من اول و جديد إنت بترتكب أخطاء الجنس البشرى كاملة. و بتحاول تتجنب أخطاء الجنس البشرى برده كاملة.

بكل الطرق , لو انت فى اللحظه دى قررت تصنع الالة الحاسبة من الاول و جديد, بدون الإعتماد على اى شئ , فإنت هتضيع عمرك , و عمر ولادك , و جزء من أحفادك فى اللاشئ. علشان بس توصل إنك تصنع اللى موجود اصلا من اول وجديد.

دراسه المنافسين بالنسبه ليا بتعنى ببساطه , انى افتح موقع ما , ناجح فى المجال اللى فيه المشروع دا , و اقعد افكر هو ليه عمل الموقع بالشكل دا. طبعا الموضوع مينفعش يبدء كده على طول, بس بتبدأ تجمع داتا من المتاحه لكل الناس , زى مثلا لو ويب سايت ممكن افتح اليكسا ! على الاقل هيدينى استهداف او الناس اللى بتقضى وقتها على ويب سايت ما , و منين , و بناء على اقدر اعرف لغتهم و كده.

ممكن فى بعض المشاريع تبقى حابب تتعامل و تحصل على معلومات اكتر و اكتر عن جمهور المنافسين “لانه ببساطه الجمهور دا هو اللى اتصنع علشانه المنتج اللى انت بتحاول تفهم هو اتصنع بالشكل دا ليه”. و دى نقطه انت وشطارتك فيها , انا بالنسبه ليا ممكن ابحث عن اى مقال اتكتب عن استثمار شركه ما , اى مقال عن التحديثات و المراجعات اللى حصلت لو كان الكيان اللى بحاول افهمه كبير زى امازون مثلا ! حاول تبحث بأكتر من شكل و تدور فى الاخر هتوصل و هتوصل لمعلومات قيمه دايما عن المستخدمين للمواقع دى و بناء عليه هتعرف تفهم الاكسبرينس اللى قدامك اتعملت بالشكل دا خصوصا ليه.

حاول توصل لاقل عدد من المنافسين الناجحين عالميا. ايوه انا بقولك أقل عدد ..

حاول تشوف كل الكونسبتس اللى اتعملت للمواقع دى , هتفيد .. ممكن فى فكره فى تجربه الاستخدام تفتحلك افاق جديده لافكار مكنتش تتخيلها. و بتحصل معايا كتير جدا , ممكن اشوف حاجه موش معموله حتى من غير اى قصد , و تفتح معايا كميه افكار كبيره جدا فى المستقبل.

حاول تبص لتجربه الاستخدام فى المواقع و التطبيقات الكبرى موش بس من ناحيه الترتيب .. الترتيب دى حاجه وسط مليون حاجه. ركز فى كل تفصيله , الانيميشن , الالوان , احجام الخطوط , و غيرها .. كل شئ هيفيد.

بنفس الطريقه. شوف المنافسيين المحليين .. كل ما بتعمل دا بتركيز كبير على التفاصيل البسيطه , كل ما كان وقتك بيضيع على شئ له قيمة اكبر واكبر. النقطه دى بتخليك فعليا تبدأ من حيث إنتهى الاخرون .. و دى شئ له قيمه كبيره جدا فى شغلك و فى مجهودك كله و الناتج اللى هيخرج بعدين, فحاول تكون واعى لاهميه النقطه دى.

طبعا انت بتستخدم مشروع المنافس زيك زي اى يوزر عادى .. اعمل list او art boards لافضل الحجات اللى قبلتها من افكار , مع نوت عن كل واحده .. هتحتاجه بعدين.

gorilla-on-ipad-800x517

إحصائيات المشروع الحالى :

هنا إنت بتتعامل مع ادوات كتير جدا تقدر تجمع عن طريقها المعلومات اللى هتحتاجها. زى جوجل انليتيكس ! زى اى heat map او حتى session recorder هتستخدمه , حتى لو هتجيب شخص فعلى يستخدم المنتج الحالى و تسجله ! تقدر تجمع داتا بطرق كتير جدا. بس ركز على الهدف من الداتا فى النقطه دى , انت عاوز ليه تجمع معلومات ؟؟

  • عاوز تعرف ال Work Flow الحاليه مدى تطابقها مع توقعات المستخدم
  • نقط الدخول و الخروج
  • اهم الأكشنز اللى معتمدين عليها المستخدمين
  • الوقت اللى بيستوعب فيه المستخدم الخطوه الجايه
  • ال wight فى الصفحات بالنسبه لكل جزء من المحتوى
  • و كتير تانى بنفس الشكل و الفكره كده

بعض الادوات اللى ممكن تساعدك ..

 

 

دا هيفيد جدا فى تحديد المشكله .. إنت Problem solver .. اساسا كل اللى بتعمله انك بتفكر  , بتحل مشكله. و البقيه تأتى ..

انا موش بهدم فكره الفنيات .. بالعكس .. انا بقدر جدا النقط الفنيه اللى بتتعمل فى اى مشروع بشوفه , بس الفنيات الصح , هى اللى بتتبنى على فكره إستخدام صح , و بتخدمها. غير كده , مجرد شكليات ملهاش لزمه ..

inner_peace

نهاية الجزء الأول .. عاوزك تبقى فاهم بقى حبه كلام من اللى بيبان تخين كده , انت عملته باللى فوق دا.

اولا ..

الكونسبت اللى انت مشيت بيها, او على الاقل اللى احنا بادئين بطريقتها هى user-centered approach to design ودى بتعتمد على فهمك لحاجتين اساسيتين “المستخدمين” و “البيزنس” بمعنى , إنك كمان بتعامل نفسك على انك ماركيتير فى اوقات كتير جدا , و بتحط قصاد عينك دايما اهداف المشاريع من الناحية التجاريه.

ثانيا ..

الداتا اللى جمعاناها فوق , بتنقسم قسمين اساسيين ..

الاول “Qualitative” , و دى عبارة عن معلومات مش فى هيئة ارقام , ممكن تكون اهداف , مشاعر المستخدم , مكاسبه , إلخ.

التانى “Quantitative” , ودى بتكون عباره عن معلومات نقدر نوصفها بإرقام و جرافز و غيرها. زى مثلا المعلومات اللى بتخرج من اى اداه analytics بتستخدمها. بيانات المبيعات و الكشوفات و بيانات المستخدمين و غيرها. تقدر تشوف مقارنه ما بينهم من هنا ..

و متاخدش كلامى على اعتباره انه منزل! و انه كل شئ , إبحث .. للمعرفه .. وقتك موش بيضيع على الفاضى حتى لو بتقرأ افكار بديهية ..

ثالثا ..

خليك منفتح على العالم شويه. فى كل يوم أدوات جديده , مجانية و غير مجانيه , و مجانيه بتحل محل الغير مجانيه , بتخرج للنور. عليك إنك تحدد الطرق اللى هتعتمد عليها فى شغلك على حسب البدجيت اللى قدامك و ظروف كل مشروع. لما تصرف فى المرحله دى , هترتاح انت و العميل بعدين. فهم دايما العميل اللى عندك. إن مجرد صرفه فى المرحله دى , حبه الداتا اللى هتخرج هتخليه واثق فى خطوته الجايه.

رابعا ..

موش دا كل شئ .. دى بدايه , الموضوع موش معقد , هو بس افكاره كتيرة , و كلها مرتبطه ببعضها. موش حابب ازحمك بكميه افكار او مصطلحات تخليك تتقفل من الموضوع كله على الفاضى مره واحده .. واحده واحده خلال الأجزاء الجايه “متوقع تكون اتنين تانى” هتلاقى معاك افكار و مصطلحات كتير جدا بس بطريقه بسيطه , من غير لا عقد ولا كلاكيع كتير بإذن الله.

خامسا ..

هحاول يكون فى live video على صفحة فيسبوك تقدر تشوفها من هنا. او على hangout وفى الحالتين هيكون الإعلان على الصفحه على الفيسبوك , بحيث إن اى نقط موش مفهومه بالنسبه ليك تستفسر عنها .. و فى تجميع لكورسات “اهم كورسات” لل UX اللى تقدر تخليك على معرفه و درايه كامله بكل اللى اتقال و اللى هيتقال هتكون موجوده بالأسماء “اضعف الايمان” و الروابط إن شاء الله , و لو فى سرعه كويسه للإنترنت هتكون مرفوعه كمان.

فى نهاية الجزء الاول يارب تكون إستفدت 🙏🏻. اسف جدا لو صدعتك أو اخدت من وقتك كتير ,, إن شاء الله الجزء التانى قريب جدا ..

دمتم سالمين 😍

 

تقدر تشوف الجزء التانى من هنا


Also published on Medium.

المناقشة و النشر